Using Digital Tools to Analyze Cultural Factors in the Translation of Toponyms in Mayne Reid’s Book The Headless Horseman

Nurgul KARYBEKOVA; Muhittin GÜMÜŞ

doi:10.24155/tdk.2025.270

Nurgul KARYBEKOVA^¹, Muhittin GÜMÜŞ^²

¹Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Mütercim-Tercümanlık Bölümü, Kırgızistan
²Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Mütercim-Tercümanlık Bölümü, Kırgızistan

Anahtar Kelimeler: kültürel değerlendirmeler, dijital araçlar, AntConc, Voyant Tools, toponimler, çeviri stratejileri, geleneksel yöntemler, kültürlerarası edebî çeviri

Özet

Bu makalede, Mayne Reid’in The Headless Horseman (Başsız Süvari) adlı eserindeki toponimlerin İngilizceden Kırgızcaya çevrilmesinde karşılaşılan kültürel ve dilsel zorlukların, dijital araçların geleneksel çeviri teknikleriyle birleştirilmesi yoluyla nasıl aşılabileceği incelenmektedir. Toponimler; içerdiği zengin kültürel, tarihsel ve bağlamsal anlamlar nedeniyle diller arasında doğru biçimde aktarılması güç öğeler olarak kabul edilir. Bu çalışmada, AntConc ve Voyant Tools gibi modern dijital araçları yerleşik çeviri stratejileriyle bütünleştirerek kültürel kimliği ve bağlamsal bütünlüğü korumanın önemi vurgulanmaktadır. Kaynak metin (KM) ile hedef metin (HM) arasındaki karşılaştırmalı analize dayanan araştırma, AntConc’i kullanarak toponimlerin sıklığını, dağılımını ve bağlamsal kullanımını değerlendirirken Voyant Tools, çeviri kalıpları ile tematik nüansları aydınlatmaktadır. İlgili literatürün de desteklediği üzere transliterasyon, yerelleştirme ve açıklayıcı çeviri gibi geleneksel yöntemler bu dijital analizleri tamamlayarak kültürel ve dilsel boşlukları gidermektedir. Elde edilen bulgular, transliterasyonun fonetik özgünlüğü koruduğunu, yerelleştirmenin adları Kırgız kültürel bağlamına uyarladığını ve açıklayıcı çevirinin belirsiz atıfları netleştirdiğini göstermektedir. Bununla birlikte dijital araçlar veri odaklı içgörü sağlasa da ince kültürel nüansları bütünüyle aktaramadıkları için doğru ve etkili bir çeviri yapmak adına insan yorumuna her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyulduğu ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma, dijital araçlar ile geleneksel yöntemleri birleştiren bütünleşik bir yaklaşımın etkinliğini göstererek kültürlerarası edebî çeviriye katkıda bulunmakta ve özellikle daha az incelenen dil çiftlerinde toponim çevirilerini ele almak için pratik bir çerçeve sunmaktadır.

BibTex	`@article{ tdded975, doi = {10.24155/tdk.2025.270}, author = {Nurgul KARYBEKOVA, Muhittin GÜMÜŞ}, title = {Using Digital Tools to Analyze Cultural Factors in the Translation of Toponyms in Mayne Reid’s Book The Headless Horseman}, journal = {TDDED}, year = {2026}, number = {61}, pages = {169-184}, publisher = {Türk Dil Kurumu} }`
RIS	`TY - JOUR AU - Nurgul KARYBEKOVA, Muhittin GÜMÜŞ PY - 2026 TI - Using Digital Tools to Analyze Cultural Factors in the Translation of Toponyms in Mayne Reid’s Book The Headless Horseman SP - 169 EP - 184 JO - Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi J2 - TDDED IS - 61 PB - DO - 10.24155/tdk.2025.270 ER -`
EndNote	`%0 Journal Article %A Nurgul KARYBEKOVA, Muhittin GÜMÜŞ %T Using Digital Tools to Analyze Cultural Factors in the Translation of Toponyms in Mayne Reid’s Book The Headless Horseman %J Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi %D 2026 %N 61 %P 169-184 %R 10.24155/tdk.2025.270`
APA	Nurgul KARYBEKOVA, Muhittin GÜMÜŞ (2026). Using Digital Tools to Analyze Cultural Factors in the Translation of Toponyms in Mayne Reid’s Book The Headless Horseman. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, (61), 169-184. doi:10.24155/tdk.2025.270
MLA	Nurgul KARYBEKOVA, Muhittin GÜMÜŞ. "Using Digital Tools to Analyze Cultural Factors in the Translation of Toponyms in Mayne Reid’s Book The Headless Horseman" Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, no. 61, 2026, pp. 169-184. doi:10.24155/tdk.2025.270.
Chicago	Nurgul KARYBEKOVA, Muhittin GÜMÜŞ. "Using Digital Tools to Analyze Cultural Factors in the Translation of Toponyms in Mayne Reid’s Book The Headless Horseman" Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi no. 61 (2026): 169-184. https://doi.org/10.24155/tdk.2025.270.
AMA	Nurgul KARYBEKOVA, Muhittin GÜMÜŞ. Using Digital Tools to Analyze Cultural Factors in the Translation of Toponyms in Mayne Reid’s Book The Headless Horseman. TDDED. 2026; (61): 169-184. doi:10.24155/tdk.2025.270.
Vancouver	Nurgul KARYBEKOVA, Muhittin GÜMÜŞ. Using Digital Tools to Analyze Cultural Factors in the Translation of Toponyms in Mayne Reid’s Book The Headless Horseman. TDDED. 2026; (61): 169-184. doi:10.24155/tdk.2025.270
ISNAD	Nurgul KARYBEKOVA, Muhittin GÜMÜŞ. "Using Digital Tools to Analyze Cultural Factors in the Translation of Toponyms in Mayne Reid’s Book The Headless Horseman". Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 61 (2026): 169-184. https://doi.org/10.24155/tdk.2025.270.

Mayne Reid’in Başsız Süvari Adlı Eserindeki Yer İsimlerinin İngilizceden Kırgızcaya Çevirisinde Kültürel Faktörleri Analiz Etmek İçin Dijital Araçların Kullanılması

Özet

Kaynak Göster